โดยที่คุณเลิศเริ่มเข้าสู่แวดวงการเมืองท้องถิ่นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2510 ประสบความสำเร็จในการลงสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาจังหวัด และต่อมาได้เป็นประธานสภาจังหวัดเชียงใหม่ในปี 2511 ปีถัดมามีการเลือกตั้งผู้แทนราษฎรทั่วประเทศ คุณเลิศจึงกระโดดลงสู่เวทีการเมืองระดับชาติ และได้รับเลือกตั้งในปีนั้นเป็นส.ส.รุ่นเดียวกันกับ นายอุทัย พิมพ์ใจชน, นายชวน หลีกภัย, นายปรีดา พัฒนถาบุตร ฯลฯ"ระหว่างที่เป็นส.ส. นายเลิศมักจะพานายทักษิณ บุตรชาย ซึ่งขณะนั้นยังเป็นนักเรียนเตรียมทหารไปพร้อมกับตนเอง เข้าร่วมการประชุม ทั้งประชุมพรรคและประชุมสภาฯ อยู่เสมอ" (จากหนังสืออนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพ คุณพ่อเลิศ ชินวัตร ต.ม. 3 พ.ย. 2540)

คุณเลิศเป็น ส.ส. ทำงานการเมืองอยู่จนกระทั่ง พ.ศ. 2519 จึงวางมือและสนับสนุนให้น้องชาย คือ นายสุรพันธ์ ชินวัตร ผู้มีศักดิ์เป็นอาของ ดร.ทักษิณ ลงสมัคร ส.ส.แทน

ตลอดระยะเวลาที่ติดตามคุณเลิศเข้าไปรับรู้เรื่องราวทางการเมือง ความชอบ ความสนใจก็เริ่มติดอยู่ในใจของดร.ทักษิณเรื่อยมา

จนเมื่อพลิกผันเส้นทางชีวิตไปเป็นตำรวจแล้ว ดร.ทักษิณก็ยังมีโอกาสเข้าไปสัมผัสกับการเมืองอีกครั้ง โดยในราวปี พ.ศ. 2518 เขาได้เข้าไปเป็นนายตำรวจติดตาม นายปรีดา พัฒนถาบุตร ซึ่งดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรีในรัฐบาล พล.ต.ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช ระยะหนึ่ง

การได้เข้าไปสัมผัสสัมพันธ์กับแวดวงการเมือง นักการเมือง กอปรกับทัศนะ มุมมองของ ดร.ทักษิณ ต่อความเป็นไปทางสังคม การเมืองในประเทศไทย ล้วนมีส่วนทำให้เกิด "ความคิดทางการเมือง" และพัฒนาความคิดดังกล่าวมาเป็นลำดับ

ในบางช่วง ดร.ทักษิณ เคยให้สัมภาษณ์เองด้วยซ้ำว่า มุมมองของเขาต่อการเมืองไทยนั้นค่อนข้างจะมองตรง และรุนแรงพอสมควร

"คุณเชื่อไหม ความฝันของผมในอดีต ผมอยากเป็นเลขาฯ คณะกรรมการ ป.ป.ป. ก่อนนี้ผมเคยหัวรุนแรงมาก แต่เมื่อกลับจากเมืองนอก ผมก็รู้ว่าผมไม่มีโอกาสทางการเมือง ผมเลยทำการค้า"

การพัฒนาความคิดทางการเมืองดูจะสะดุดหยุดไปเมื่อเขาตัดสินใจเลือกทางเดินใหม่โดยมุ่งสู่ถนนธุรกิจ ทว่าในความเป็นจริงแล้วเขาก็ยังแยกตัวเองออกไปได้ไม่ไกล พรรคพวกเพื่อนฝูง และบุคคลมากมายที่เขาเกี่ยวข้องด้วยส่วนหนึ่งก็เป็นนักการเมืองนั่นเอง

แล้ววันหนึ่ง ดร.ทักษิณ ก็ตัดสินใจหักมุมชีวิตจากความสำเร็จทางธุรกิจอันรุ่งโรจน์ ความร่ำรวยจากสินทรัพย์ในหุ้น-กิจการต่างๆ ก้าวเข้ามาสัมผัสวิถีการเมืองไทยที่ไม่มีใครคาดคิดมาก่อน

นอกจากคำอธิบายในเรื่องของความชมชอบส่วนตัวต่อการเปลี่ยนแปลง และลักษณะนิสัยที่กล้าตัดสินใจอย่างรวดเร็วแล้ว ดร.ทักษิณ ให้สัมภาษณ์ไว้ในวันแรกๆ ของการเข้ารับตำแหน่งทางการเมืองว่า

"ผมคิดว่า ผมสามารถสร้างฐานะความมั่นคงทางเศรษฐกิจให้กับครอบครัวเพียงพอแล้ว และกิจการธุรกิจของผมที่มีอยู่ก็มีผู้ที่จะคอยดูแลให้ โดยที่ผมไม่ต้องเป็นห่วง ฉะนั้นผมคิดว่าถึงเวลาแล้วที่ผมควรจะ "ตอบแทน" บ้านเกิดเมืองนอน ด้วยการ "เสียสละ" และ"อุทิศ" กำลังกายกำลังสติปัญญา ในทิศทางที่จะเป็นประโยชน์ต่อประเทศชาติ"

ปรากฏการณ์การเข้าสู่ถนนการเมืองของ ดร.ทักษิณ ในคราวนั้น ถือเป็นการสร้างวัฒนธรรมใหม่ทางการเมือง นั่นคือนักธุรกิจที่สนใจทำงานการเมือง จะต้องทำอย่างเปิดเผย โปร่งใส พร้อมให้ประชาชนและสื่อมวลชนตรวจสอบ ก่อนเข้ารับตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศ ดร.ทักษิณได้วางมือจากการบริหารธุรกิจในกลุ่มชินวัตรโดยสิ้นเชิง เพื่อแสดงเจตนาบริสุทธิ์ในการอาสาเข้ามาทำงานการเมือง

โจทย์ข้อสำคัญที่ ดร.ทักษิณใช้เป็นตัวตั้ง และเป็นหลักในการเข้ามาทำงานการเมืองในเบื้องแรกก็คือ

ประการหนึ่งเขาชัดเจนในเจตนาของการเข้ามาเพื่อทำ "ผลงานการเมือง" ทำประโยชน์เพื่อส่วนรวม มิใช่เข้ามาเพื่อหวังประโยชน์ทางธุรกิจส่วนตัว หรือพวกพ้อง

"กระแสโลกาภิวัตน์ประกอบด้วยประเด็นหลักคือ ความโปร่งใส ระบบตรวจสอบ ความมีส่วนร่วมคุณภาพชีวิต และเสรีภาพ โดยทั้งหมดนี้เป็นหัวใจของรัฐธรรมนูญใหม่ เราต้องยอมรับและปรับตัวเข้าหามัน . . . "

ดร.ทักษิณ กล่าวในการบรรยายพิเศษเรื่อง "บทบาทนักการเมืองในศตวรรษที่ 21" ระหว่างการสัมมนานักการเมือง ณ โรงแรมโบนันซ่า คอนโดเทล จ.นครราชสีมา เมื่อวันที่ 16-18 พ.ย. 2540

นั่นคือกรอบความคิดล่าสุดทางการเมืองของ ดร.ทักษิณ ผู้ซึ่งยังคงก้าวเดินไปอย่างชัดเจนบนถนนการเมืองไทยวันนี้

ท่ามกลางกระแสข่าวความเคลื่อนไหวทางการเมืองว่า เขาอาจตัดสินใจเข้าร่วมพรรคใดพรรคหนึ่ง หรือตั้งพรรคการเมืองขึ้นมาเองนั้น สิ่งที่ชัดเจนมากกว่านั้นก็คือ แนวคิดหลายๆประการที่เขาสรุปจากประสบการณ์ทางการเมือง รวมไปถึงการวิเคราะห์จนตกผลึก จากแนวทางใหม่ของรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน

ไม่ว่าจะเป็นเรื่อง "ความโปร่งใส" ที่เขาเป็นผู้ริเริ่มสร้างวัฒนธรรมใหม่ทางการเมือง ให้มีการเปิดเผยบัญชีทรัพย์สินให้สาธารณชนรับรู้ สามารถตรวจสอบได้ ตั้งแต่ได้รับเลือกตั้งเป็นส.ส.ครั้งแรก

เรื่อง "การมีส่วนร่วม" ซึ่งดร.ทักษิณแสดงเจตจำนงที่ชัดเจนสนับสนุนการปฎิรูปการเมือง โดยลงสมัครเป็นสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญที่เชียงใหม่ หรือการเข้าไปร่วมแสดงความคิดเห็นทางการเมืองในโอกาสที่เหมาะสมหลายๆ ครั้ง

หลังจากผ่านการพิสูจน์แรงบันดาลใจของตัวเอง ได้เข้าไปสัมผัส ทดลองปฏิบัติ จนกระทั่งได้กลับมา "คิดใหม่" อย่างละเอียดรอบคอบแล้ว

ดร.ทักษิณ ชินวัตร บนถนนการเมืองวันพรุ่งนี้ กำลังจะออกเดินอีกครั้งหนึ่ง โดยมีเข็มทิศที่ชัดเจน และมีคำตอบพร้อมแล้วสำหรับการเปลี่ยนแปลงการเมืองไทยในยุคหน้า