เพราะ  ณ   จุดที่กลุ่มชินวัตร สามารถวางเครือข่ายครอบคลุมธุรกิจในไลน์ที่เกี่ยวข้องได้อย่างสมบูรณ์แล้ว สิ่งที่อยู่ในความคิดของ ดร.ทักษิณ ก็เปลี่ยนไปความสำเร็จทางธุรกิจไม่ใช่เรื่องท้าทายสำหรับเขาอีกต่อไป

"ผมคิดว่า ผมสามารถสร้างฐานะความมั่นคงทางเศรษฐกิจให้กับครอบครัวเพียงพอแล้ว ฉะนั้นผมคิดว่าถึงเวลาแล้วที่ผมควรจะ   "ตอบแทน"   บ้านเกิดเมืองนอนด้วยการ "เสียสละ" และ "อุทิศ" กำลังกาย กำลังสติปัญญา

นั่นเป็นประโยคที่ดร.ทักษิณ กล่าว เมื่อครั้งเข้ารับตำแหน่งทางการเมือง เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ

ซึ่งถือเป็นการเปิดบทบาทการทำงานเพื่อสังคมส่วนรวม โดยการเข้าทำไปทำงานการเมืองแบบโปร่งใสชัดเจน

หากในความเป็นจริงแล้ว การปฏิบัติงานที่เป็นประโยชน์ต่อส่วนรวมของดร. ทักษิณ หาได้จำกัดอยู่เพียงการทำงานทางการเมืองเท่านั้น แต่ยังรวมไปถึงการทำงานด้านสังคมตามกำลังความสามารถ ซึ่งดร.ทักษิณได้ทำมาอย่างต่อเนื่องมาโดยตลอด ก่อนหน้าที่จะเข้ามาทำงานการเมืองโดยเฉพาะอย่างยิ่งการอุทิศตนเพื่อการศึกษา ภายใต้อุปนิสัยส่วนตัวที่ "ชอบสอน" ชอบถ่ายทอดความรู้

ในระหว่างรับราชการ ดร.ทักษิณเป็นอาจารย์ในโรงเรียนนายร้อยตำรวจสามพราน และสอนต่อเนื่องมา แม้จะออกจากราชการแล้ว นอกจากนี้ยังเป็นวิทยากรรับเชิญในการ
บรรยาย อภิปรายแสดงปาฐกถาในหัวข้อที่เป็น
ประโยชน์ต่อวงการศึกษา การพัฒนาเทคโนโลยีทั้งในส่วนราชการและสถาบันทางวิชาการต่างๆ

จึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่ ดร. ทักษิณ จะมีบทบาทในการสนับสนุนการศึกษาไทยอย่างแข็งขัน มีตำแหน่งเป็นกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิของสภามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, มหาวิทยาลัยรามคำแหง, มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี และ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่และกรรมการสภาที่ปรึกษาสถาบันบัณฑิตบริหารธุรกิจศศินทร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

"ผมอยากสอนหนังสือเป็นวิทยาทาน เพราะผมเป็นเด็กบ้านนอก ผมชอบสอนหนังสือ เพราะผมมีความรู้สึกว่า ผมอยากให้อะไรแก่คนที่ไม่มีโอกาสบ้าง ผมคิดว่าโอกาสของคนเราทุกคนไม่เท่าเทียมกัน แต่ว่าการศึกษาเป็นสิ่งหนึ่งที่ทำให้เกิดการเลื่อนชั้นทางสังคม เพราะฉะนั้นคนเราถ้ามีการศึกษาดีมีคนชี้แนะให้เกิดโอกาสที่ดี เขาก็มีโอกาสก้าวหน้าเติบโตได้ เหมือนตัวของผมเอง ผมกับภรรยาก็ทำงานหนักตั้งตัวกันมา เราหคิดว่าสิ่งไหนที่เป็นวิทยาทานให้แก่คนทั่วไปผมก็อยากทำ"

นอกจากการให้ทุนการศึกษากับสถาบันต่างๆ  และสนับสนุนสถาบันการศึกษาหลายๆ   แห่งแล้ว โครงการใหญ่ที่ถือเป็นรูปธรรมชัดเจนในการทำงานเพื่อสังคมอย่างแท้จริงตามแนวคิดของดร. ทักษิณ ก็คือการจัดตั้งมูลนิธิ ไทยคม โดยริเริ่มนำดาวเทียมสื่อสาร"ไทยคม" ที่ บริษัท ชินวัตร แซทเทิลไลท์ เป็นผู้ดำเนินงาน มาใช้ประโยชน์ด้านการศึกษาผ่านดาวเทียมร่วมกับกรมการศึกษานอกโรงเรียน กระทรวงศึกษาธิการ

วัตถุประสงค์หลักของโครงการให้การศึกษาผ่านดาวเทียม (Satellite Education)นั้นก็คือการเปิดโอกาสให้เยาวชนในชนบทห่างไกลที่ไม่มีโอกาสได้เรียนต่อหลังจบการศึกษาชั้นประถม  6   สามารถเรียนต่อได้ตามโครงการศึกษาผ่านดาวเทียมดังกล่าว

ซึ่งหากโครงการนี้สำเร็จตรงตามเป้าหมายที่วางไว้"ความเท่า  เทียม" ทางการศึกษาที่ดร.ทักษิณต้องการให้เกิดขึ้นก็จะเป็นจริง และช่วยให้โอกาสสำหรับ "เด็กบ้านนอก" อีกนับพัน นับหมื่นคนมีโอกาสที่จะก้าวหน้าและเติบโตได้เช่นกัน
.

นอกเหนือไปจากบทบาทเพื่อสังคมด้านการศึกษาข้างต้นแล้วดร.ทักษิณยังได้เข้าไปมีส่วนร่วมเพื่อผลักดันให้มีการกำหนดวิสัยทัศน์ประเทศไทยในศตวรรษหน้า โดยในขณะที่มีตำแหน่งเป็นนายกสมาคมนักเรียนทุนรัฐบาลไทย ดร.ทักษิณ ได้สนับสนุนให้นักคิด นักวิชาการ ผู้บริหารและผู้เชี่ยวชาญระดับชั้นสมองของประเทศมาร่วมกันระดมสมอง ศึกษา รวบรวม แลกเปลี่ยน และนำเสนอวิสัยทัศน์ประเทศไทย ที่ละเอียดชัดเจน พร้อมเป้าหมายในการพัฒนาระบบและพัฒนาคน โดยครอบคลุมวิสัยทัศน์ในทุกด้านไม่ว่าจะเป็นด้านการเมือง การปกครอง และกฏหมาย, ด้านเศรษฐกิจ พาณิชย์ เกษตรกรรม และอุตสาหกรรม, ด้านการศึกษา สังคม วัฒนธรรมและศาสนา, ด้านสาธารณสุข, ด้านการจราจรและขนส่ง,และด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี่ สิ่งแวดล้อม โทรคมนาคมพลังงาน และทรัพยากรมนุษย์ นอกจากนี้ ดร.ทักษิณ ยังดำรงตำแหน่งกรรมการในสถาบันและหน่วยงานต่างๆอีกมากมาย อุทิศตัวเพื่อตอบแทนให้กับสังคม เท่าที่โอกาส และสถานการณ์จะเอื้ออำนวย